هیپوگلایسمی شبانه به سطوح پایین گلوکز(قند) خون در هنگام خواب اشاره دارد. نظارت منظم بر سطح گلوکز و تنظیم دوزهای انسولین می تواند به جلوگیری از هیپوگلایسمی شبانه کمک کند.

هیپوگلایسمی زمانی اتفاق می افتد که سطح قند خون به زیر آستانه ای برسد که برای یک فرد خاص، سالم محسوب می شود. به طور معمول، این مقدار کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر(mg/dL) در نظر گرفته می شود. مردم همچنین ممکن است به این اتفاقات به عنوان هیپو یا دوره افت قند خون اشاره کنند. هیپوگلایسمی در افرادی که دیابت خود را با انسولین کنترل می کنند، بیشتر است.

گاهی اوقات ممکن است فرد دچار هیپوگلایسمی شبانه شود به این صورت که هنگام خواب شبانه، سطح قند خون او کاهش یابد. این اتفاقات می تواند الگوهای خواب را مختل کند، باعث سردرد شود و اگر فردی نتواند برای درمان افت قند خون شبانه خود از خواب بیدار شود، می تواند به طور بالقوه خطرناک و تهدید کننده ی زندگی باشد.

این مقاله با جزئیات بیشتری به هیپوگلایسمی شبانه از جمله علل، علائم و نحوه مدیریت و پیشگیری از بروز آنها می پردازد.

تعریف هیپوگلایسمی شبانه

هیپوگلایسمی شبانه یا هیپو شبانه به دوره‌هایی از سطوح پایین قند خون در طول شب اشاره دارد، معمولاً زمانی که فرد در خواب است.

در افرادی که دیابت خود را با انسولین یا سایر داروهای کاهش دهنده گلوکز کنترل می کنند، این یک اتفاق نسبتاً رایج است. یک مرور مقالات در سال 2017 نشان داد که بیش از نیمی از حوادث شدید هیپوگلایسمی در طول خواب رخ می دهد.

سطح گلوکز به طور طبیعی در طول شب به عنوان بخشی از ریتم شبانه روزی بدن در نوسان است. با این حال، برای افرادی که مبتلا به دیابت هستند، تعامل پیچیده ی انسولین، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و خواب می‌تواند منجر به نوسانات شدید و در نتیجه هیپوگلایسمی شود.

علل هیپوگلایسمی شبانه

عوامل متعددی وجود دارد که ممکن است باعث شود فرد دچار هیپوگلایسمی شبانه شود، از جمله:

· افزایش فعالیت بدنی فراتر از روال معمول یک فرد

· مصرف الکل

· محاسبه ی بیش از حد دوز انسولین

· حذف شام

· عدم مصرف کربوهیدرات کافی

یک مرور مقالات در سال 2021 همچنین اشاره کرد که عوامل زیر ممکن است خطر هیپوگلایسمی شبانه را افزایش دهند:

·        سن بالاتر

·        زن بودن

·        مدت طولانی تر ابتلا به دیابت

علائم هیپوگلایسمی شبانه

علائم شایعی که ممکن است فرد هیپوگلایسمی شبانه را تجربه کند، عبارتند از:

· عرق کردن و بیدار شدن با لباس یا ملحفه مرطوب

· بیدار شدن با سردرد

· احساس خستگی در صبح

· دیدن کابوس

در برخی موارد، فرد ممکن است اثرSomogyi را تجربه کند. پدیدهSomogyi ، به یک اثر بازگشتی اشاره دارد که در آن پس از تجربه هیپوگلایسمی شبانه، بدن مقادیر زیادی از هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که منجر به افزایش سطح قند خون فرد هنگام بیدار شدن در صبح می‌شود.

مدیریت و پیشگیری از هیپوگلایسمی شبانه

اگر فردی در نتیجه ی تجربه هیپوگلایسمی شبانه از خواب بیدار شود، باید برای مدیریت هیپوگلایسمی خود همان اقداماتی را انجام دهد که در روز به هنگام هیپوگلایسمی انجام می دهد. این معمولاً شامل تبعیت از قانون 15-15 است که فرد باید بلافاصله پس از دیدن علایم افت قند خون، 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر مصرف نماید، پس از 15 دقیقه انتظار، فرد سطح قند خون خود را مجددا بررسی می کند و اگر قند خونش همچنان پایین است، یک وعده کربوهیدرات 15 گرمی دیگر مصرف کند.

برای جلوگیری از هیپوگلایسمی شبانه، فرد می تواند برای کمک به مدیریت و پیشگیری از هیپوگلایسمی شبانه تصمیماتی را بگیرد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

نظارت منظم بر سطح قند خون

قبل از رفتن به رختخواب، فرد باید سطح قند خون خود را بررسی کند. برای اکثر افراد، توصیه می شود قبل از رفتن به رختخواب، سطح قند خونشان بالای 108 میلی گرم در دسی لیتر باشد. با این حال، این هدف ممکن است برای افراد مختلف، کمی متفاوت باشد، بنابراین بهتر است از تیم مراقبت های بهداشتی دیابت خود در مورد اهداف مناسب قند خونتان قبل از خواب سوال کنید.

یک بررسی در سال 2021 توصیه کرد که افراد از سیستم نظارت مداوم گلوکز(CGM) برای ردیابی سطح قند خون خود استفاده می کند. بسیاری از این دستگاه ها عملکردی دارند که می توانند در صورت کاهش سطح گلوکز به زیر آستانه ی از پیش تعیین شده، زنگ هشدار را فعال کنند.

خوردن یک میان وعده قبل از خواب

مصرف یک میان وعده کوچک و متعادل قبل از خواب می تواند به جلوگیری از افت قند خون در طول شب کمک کند. به عنوان مثال، یک تکه ی کوچک میوه و مقداری آجیل، یا یک تکه کوچک نان سبوس دار و کره بادام زمینی. یک فرد می‌تواند در مورد اینکه آیا باید میان‌وعده ی قبل از خواب داشته باشد و گزینه‌های میان‌وعده مناسب با تیم مراقبت‌های بهداشتی خود مشورت کند.

زمان بندی ورزش

اگر فردی درگیر فعالیت بدنی است، ممکن است به او توصیه شود زمان انجام ورزش و تمرینات خود را در زمانهای ابتدایی روز برنامه ریزی کند تا خطر هیپوگلایسمی شبانه برای او به حداقل برسد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه ورزش ایمن هنگام استفاده از انسولین، با تیم مراقبت های بهداشتی خود مشورت کنید.

مدیریت دارویی

بهتر است فرد دیابتی با یک متخصص مراقبت های بهداشتی برای تنظیم دوزهای انسولین یا سایر داروهای خود همکاری نزدیکی داشته باشد. باید اطمینان حاصل کند که دوز محاسبه شده انسولین قبل از خواب درست باشد و بیش از حد از مورد نیاز نباشد، بدین ترتیب فرد می تواند به جلوگیری از هیپوگلایسمی شبانه کمک کند.

مصرف الکل را محدود کنید

توصیه می شود مصرف الکل را محدود کنید، به ویژه نزدیک به زمان خواب. اگر فردی که مبتلا به دیابت است یک نوشیدنی الکلی بنوشد، باید قبل از خواب مقداری کربوهیدرات مصرف کند.

چه زمانی با پزشک تماس بگیرید

در بیشتر موارد، فرد می تواند هیپوگلایسمی شبانه را با تنظیم سبک زندگی و رژیم معینی، مدیریت کند. اگر فردی به طور مکرر دوره های هیپوگلایسمی شبانه را تجربه می کند، باید با تیم مراقبت دیابت خود تماس بگیرد.

اگر شخصی از یک فرد مبتلا به دیابت مراقبت می کند و متوجه ی افت قند خون او می شود اما نمی تواند او را بیدار کند یا به نظر می رسد که فرد پاسخگو نیست، باید فوراً با اورژانس تماس بگیرد.

خلاصه

هیپوگلایسمی شبانه یک عارضه بالقوه برای افرادی است که دیابت خود را با داروهای کاهش دهنده گلوکز مدیریت می کنند، و زمانی اتفاق می افتد که سطح قند خون در طول خواب به زیر محدوده های مناسب کاهش یابد.

با آگاهی و استراتژی های مدیریتی مناسب، فرد می تواند تاثیر بالقوه آن را به حداقل برساند. با حصول اطمینان از اینکه سطح قند خون بالاتر از محدوده ی مناسب قبل از خواب است، با استفاده از مانیتورهای مداوم قند، و همکاری با متخصصان مراقبت های بهداشتی، افراد می توانند خطر ابتلای خود به هیپوگلایسمی شبانه را به میزان قابل توجهی کاهش دهند.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/nocturnal-hypoglycemia#summary